O TERAPII GENOWEJ

 

AVXS-101 (nazwa międzynarodowa: onasemnogene abeparvovec; nazwa handlowa w USA: Zolgensma®) jest jedyną formą terapii genowej do stosowania w rdzeniowym zaniku mięśni, która pomyślnie przeszła badania kliniczne i została zatwierdzona jako lek (tylko w USA).

 
Zolgensma zawiera wirusy z rodziny scAAV9, z których każdy przenosi syntetyczną sekwencję DNA odpowiadającą genowi SMN1. Po podaniu leku wirusy te „infekują” komórki (np. komórki motoneuronów), a przekazana sekwencja DNA trafia do jądra komórkowego, gdzie rozpoczyna kodowanie brakującego białka SMN.
 
Terapia genowa nie zmienia kodu genetycznego pacjenta ani nie naprawia wady genetycznej będącej u podłoża SMA. Promowane przez producenta określenie „terapia zastępująca gen” (gene replacement therapy) jest krytykowane przez naukowców jako mylące. Zmiany w jądrach komórkach wywołane przez AVXS-101 nie są dziedziczone.
 
Zolgensma rozpoczyna działanie szybko, poziom białka SMN podnosi się już w ciągu kilku dni od podania. Sprawia to, że lek jest szczególnie przydatny do leczenia nowo diagnozowanych niemowląt – na etapie, kiedy utrata neuronów postępuje najszybciej.
 
Przyjęcie leku opartego na wirusie powoduje, że w organizmie tworzy się trwała odporność na ten typ wirusa. Z tego powodu lek Zolgensma można podać tylko raz. Część osób naturalnie posiada przeciwciała wobec tego typu wirusa – na AAV9 odporność ma kilka procent niemowląt, ale aż 50% dorosłej populacji. Takie osoby nie mogą przyjmować preparatów opartych na tym wirusie.
 
Producent pracuje nad postacią podawaną dooponowo (tzn. przez punkcję lędźwiową), która potencjalnie mogłaby być stosowana u starszych pacjentów pod warunkiem udowodnienia skuteczności i bezpieczeństwa.
 
Fundacja SMA, działając w ramach SMA Europe, wspiera wysiłki firmy AveXis w zakresie rozwoju i udostępnienia tej terapii w Europie. Braliśmy udział między innymi w opracowywaniu założeń europejskich badań klinicznych tej terapii. Współpracujemy także z Europejską Agencją Leków w przedmiocie dopuszczenia terapii genowej na rynek, w tym zwłaszcza określenia populacji docelowej.
 
Historia
 
Badania nad terapią genową w SMA rozpoczęły się we Francji w 2006 r., kiedy dr zespół dr Martine Barkats, finansowany m.in. przez organizację pacjencką AFM-Téléthon, opracował metodę dostarczania transgenów do motoneuronów przy użyciu wirusa scAAV9. Prace postępowały dalej i w 2011 r. dr Barkats ogłosiła „wyleczenie” myszy z ciężką postacią rdzeniowego zaniku mięśni za pomocą terapii genowej.
 
Wkrótce potem dr Brian Kaspar z USA rozpoczął prace nad zastosowaniem klinicznym tej metody. Dzięki wielomilionowemu finansowaniu m.in. przez organizacje pacjenckie, w tym SMA Europe, Cure SMA oraz Sophia’s Cure Foundation, metodę genetycznego modyfikowania objawów SMA przetestowano u myszy i świń, a bezpieczeństwo również u małp. Od 2013 r. rozwój terapii genowej prowadzony był przez dr Kaspara w ramach założonej przez niego firmy AveXis (później, w 2018 roku, przejętej przez koncern Novartis).
 
Wiosną 2015 r. po raz pierwszy podano AVXS-101 dziecku z SMA w ramach zarejestrowanego badania klinicznego. Do połowy 2016 r. w badaniu było już 15 dzieci. W następnych latach otworzono trzy kolejne badania kliniczne z udziałem niemowląt, w tym dwa poza granicami Stanów Zjednoczonych.
 
Na podstawie wyników tych badań w październiku 2018 roku firma AveXis złożyła wniosek o dopuszczenie tej postaci AVXS-101 na rynek w Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych i Japonii. Dnia 24 maja 2019 roku forma dożylna AVXS-101 została dopuszczona na rynek amerykański do stosowania u dzieci ze SMA w wieku poniżej 24 miesięcy, w tym dzieci przedobjawowych. Procedury dopuszczeniowe w Unii Europejskiej i Japonii nadal trwają, spodziewanym terminem dopuszczenia jest pierwszy kwartał 2020 roku.
 
W kontrowersyjnej decyzji producent zdecydował się wycenić lek Zolgensma na 2,125 miliona dolarów amerykańskich za opakowanie, co sprawiło, że Zolgensma jest najdroższym lekiem świata.
 
 

 

 

power4hanna

Hanna Łączkowska

  1. pl
  2. en
  3. de
  4. nl
  5. fr